Categorie: Festival nieuws

Zondagavond 26 juni om 19.00 uur werden de Gouden Duimen uitgereikt. De prijzen gingen naar Sandrine Hermans (I’m Deaf and I Didn’t Know) en William Mager (My Song).

Sandrine Hermans kon niet bij de prijsuitreiking zijn omdat ze met de Thalys van 19.00 uur terugreisde naar Parijs. De festivalorganisatie is haar met de Gouden Duim voor Beste Lange Film achterna gereisd en overhandigde haar de prijs op spoor 15. Ook fotograaf Bob Bronshoff was erbij, hij legde het moment vast. William Mager nam de Gouden Duim voor Beste Korte Film op het podium in de foyer van Het Ketelhuis in ontvangst.

TOP 20 Publieksenquête Deaf in the Picture
1. My Song	1,82
2. Ingelore	1,76
3. I’m Deaf and I Didn’t Know	1,72
4. Onbeperkt	1,68
5. Wild Dogs	1,67
6. Poes Bal Dobber	1,60
7. Doof!Generatiekloof?	1,41
8. Fairytale of London Town	1,30
9. Vergeten geluiden	1,30
10. The Gift	1,29
11. Hands Solo	1,25
12. Slow Down	1,20
13. Coming Home	1,14
14. Departure Lounge	1,04
15. Gerald	1,00
16. All Day	1,00
17. 50/50	0,96
18. Anders.se	0,90
19. The Deaf Man	0,79
20. Open Your Eyes	0,67

 

Foto: Bob Bronshoff

In de studiemiddag op zaterdag 25 juni sprak Tony Bloem, programmeur van Deaf in the Picture, over parallellen in de geschiedenissen van film en gebarentalen.

van onze Redactie

Sinds de emancipatie van doven zijn veel parallellen te herkennen tussen gebarentalen en filmtalen. Kort nadat bij de omstreden Resolutie van Milaan in 1880 gebarentaal was verboden en het oralisme verplicht, werd in Parijs de film uitgevonden door de gebroeders Lumière. Nog geen twee decennia later bleek het medium een perfect protestmiddel voor de onderdrukte dovenwereld.

Politiek filmpamflet
In 1913 kwamen Amerikaanse dovenorganisaties in opstand tegen het oralisme dat hen sinds 1880 was opgelegd. Ze zamelden geld in, kochten een camera en maakten de korte film The Preservation of Sign Language, een filmpamflet dat zich afzet tegen de Resolutie van Milaan. In een bevlogen toespraak zegt George W. Veditz, de voorzitter van de Amerikaanse Dovenassociatie, geparafraseerd: ‘Dove vrienden, we weten dat l’Épee inmiddels is overleden en begraven in Marseille. Hij heeft goed werk verricht voor doven, en we hopen dat jullie hem allemaal met respect herdenken. En kijk nu eens naar de valse profeten van het oralisme die gebarentaal willen verbieden. We moeten in opstand komen en gebarentaal koesteren. Dan kunnen dove mensen sterk worden en zich verenigen. Gebarentaal is een gift van God aan de dove mens.’ Vanwege het vooruitstrevende gebruik van het medium film en de historische betekenis die de film later kreeg, werd Preservation of Sign Language vorig jaar opgenomen in het filmregister van de nationale bibliotheek van de Verenigde Staten.

Film als museumstuk
Wat verder in de tijd, naar 1900. Het oralisme viert hoogtij, in Nederland vooral bij het katholieke doveninstituut in het Brabantse St. Michielsgestel. Halverwege de 20e eeuw, toen alleen de oudste generatie nog gebarentaal gebruikte, kwam ineen het besef: straks is deze taal helemaal verdwenen. Er werd besloten om gebarentaal te preserveren door er een film over te
maken. In diezelfde periode kwam een nieuwe filmstroming op: de Hollandse Documentaire School, met regisseurs als Bert Haanstra (Glas, 1958) en Herman Horst (Prijs de zee, 1959). Binnen dat genre past ook Stervende taal (1955) van Wim van der Velde, waarin drie ouderen gebarentaal uitleggen nadat een statische voice-over, hoe ironisch, het belang ervan benadrukt: ‘Als we moeten leven in deze wereld, zonder stem, zonder muziek, zonder lawaai, hoe kunnen we er dan aan deelnemen? Als de stilte die gewone wereld voor ons afsluit, als we nooit een woord of klank hebben gehoord, hoe kunnen we ons dan verstaanbaar maken? Ook dan komt het gebaar te hulp om het isolement te doorbreken.’

Nooit vergeten
Anno 2011 kunnen we gelukkig constateren dat veel in positieve zin is veranderd voor de dovengemeenschap. Gebarentalen floreren en er zijn dovenfilmfestivals over de hele wereld. Maar omdat we nooit mogen vergeten dat daar hard voor is gevochten, is een archief ingericht met voorlichtingsfilmpjes over dovenonderwijs van vroeger: www.openbeeld.nl.

Filmen doven anders dan horenden? Daarover ging het vrijdag 24 juni tijdens een studiemiddag over filmesthetiek. Filmcriticus André Waardenburg hield een onverbiddelijk betoog.

van onze Redactie

Na 48 uur lang dovenfilms kijken, weet NRC-recensent André Waardenburg het zeker: ‘Als het gaat over filmesthetiek, bestaat er niet zoiets als dovencinema.’ Terwijl een internationale en een Nederlandse tolk om de pratende André heen gebaren en een schrijftolk lustig typt, kijkt het (grotendeels dove) publiek hem verbouwereerd aan.

Emotie in een close-up
‘Dovenfilms zitten vol met conventies’, zo start André zijn betoog. ‘Ze grijpen vaak terug naar de stille film, wat zich bijvoorbeeld uit in een expressieve acteerstijl. De tussentitels die in zwijgende cinema heel gangbaar waren, zijn in dovenfilms vervangen door ondertitels. En dan is er nog shotgrootte.’ André legt uit: ‘In traditionele filmtaal praat je over een totaalshot, dat een personage van top tot teen toont, een medium shot, van middel tot hoofd, en de close-up. Doorgaans volgen die elkaar op naarmate emotie toeneemt. Je zou denken dat de close-up in deaf cinema niet voorkomt, maar ik zag het juist heel vaak. Dat is helemaal niet gek, want emoties worden in een close-up goed getoond. Wat je in een close-up verliest aan gebarentaal, win je aan gezichtsuitdrukking.’

De kunst van het weglaten
Een andere filmtaal die André in veel dovenfilms herkent is die van Europese arthouse. Volgens André volgen veel dovenfilms dezelfde esthetische regels, en zetten de makers zich op dezelfde manieren af tegen Hollywood. Ter illustratie toont André Deafness, een korte dialoogloze film van de Oekraïense regisseur Myroslav Slaboshpytskiy. In eerste instantie lijkt de film door het gebrek aan dialoog af te wijken van ‘horende films’, maar volgens André volgt het exact de regels van Europese arthouse. In de film zien we een jongen die in een auto wordt belaagd door politie-agenten. We zien geworstel en monden bewegen; er wordt iets gezegd maar zowel de doven als de horenden in de zaal weten niet wat. André: ‘Een typische truc uit kunstzinnige films: niet alles laten zien. De beelden, gezichtsuitdrukkingen en universele gebaren tonen net genoeg om dat zelf in te kunnen vullen. Het is de kunst van het weglaten, en een heel Europese manier van vertellen.’

Zo oud als cinema zelf
Een poging zich te onderscheiden als dove filmmaker, deed Wayne Betts vorig jaar tijdens een TEDx-conferentie. In dit filmpje zie je hoe hij claimt nieuwe filmregels te hebben bedacht. Maar André betwijfelt dat. ‘Wayne Betts zegt dat hij vernieuwend werkt door bijvoorbeeld altijd oogcontact te houden tussen de personages, maar dat is een eeuwenoude filmregel. Het heet eyeline match, en als dat niet goed wordt gedaan, weet je überhaupt niet waar je moet kijken. Het is filmtaal zo oud als cinema zelf. Het enige nieuwe is dat Wayne Betts het met een steady cam doet.’

Tot slot laat André The Deaf Man zien, een korte film van regisseur David Kurs over een dove man die door een verteller achter de camera wordt becommentarieerd. Het is een film over vooroordelen, en het gebruik van zwart-wit staat symbool voor de twee verschillende werelden van doven en horenden. André is onder de indruk. ‘Maar is dit een mooi voorbeeld van dovencinema?’, vraagt hij. ‘Ik zou zeggen: het is een mooi voorbeeld van experimentele cinema.’

Een filmblok op Deaf in the Picture stond geheel in het teken van Louis Neethling. Drie van zijn korte films werden vertoond. De regisseur was aanwezig en participeerde na afloop in een Q&A sessie.

Louis Neethling was acht jaar geleden ook aanwezig op Deaf in the Picture, toen werd zijn film Dis?ABLE vertoond. Vier jaar terug vertoonde het festival zijn film Coming Out, over een jongeman die voorzichtig tegenover zijn moeder probeert op te biechten dat hij doof is. Dit jaar is hij met drie korte films van de partij: Coming Home, Departure Lounge en Fairytale of London Town.

Zijn succes heeft hij onder andere te danken aan het bestaan van de British Sign Language Broadcasting Trust (BSLBT), in 2008 opgericht om het percentage programma’s-in-gebarentaal op de Britse tv-zenders op te krikken.

Iedere dag bevragen we een aantal bezoekers. We vragen hen naar hun ervaringen op Deaf in the Picture. Vandaag drie bezoekers over de laatste festivaldag.

Naam: Dirk Kerkhoven (66)
Beroep: Bouwkundig tekenaar (nu gepensioneerd)
Woonplaats: Amsterdam
“Ik heb het festival iedere dag bezocht en heb heel veel mooie films gezien. Er is één film die er voor mij uit sprong maar helaas weet ik de naam niet meer. Die film ging over twee horenden die spelen dat ze doof zijn, het is levensecht gedaan. Dit is de tweede keer dat ik op Deaf in the Picture ben, een fantastisch initiatief. Op deze manier kan iedereen zien dat dove mensen ongelooflijk veel kunnen. Ze kunnen films maken, acteren, produceren. Ze kunnen net zoveel als horenden, eigenlijk alles, behalve viool spelen dan.”

Naam: Babs Alvares (43)
Beroep: Pedagogisch medewerker
Woonplaats: Amsterdam
“Ik heb vandaag de film Gerald gezien. Ik vond het wennen om naar een film te kijken zonder geluid. In het begin vond ik het een beetje slaapverwekkend maar dat veranderde gelukkig vrij snel en het einde was heel erg verrassend, ook dat maakte een hoop goed. Dit was de eerste geluidloze film die ik heb gezien in mijn leven, ik ben ook nooit eerder op dit festival geweest. Een bijzondere ervaring, de sfeer is er erg goed.”

Naam: John van Gelder (65)
Beroep: Acteur / artistiek leider
Woonplaats: Amsterdam
“De film die me het meeste raakte op Deaf in the Picture was Love in Another Language. Dat is een Turkse film, dat vond ik erg bijzonder want ik heb nooit eerder een film uit Turkije gezien. Het verraste me hoe open minded de mensen waren en ik zag Turkije op een andere manier. Istanboel is een heel liberale stad. Zaterdagavond heb ik Wild Dogs gezien, een film die gedraaid is in Amsterdam, over vier jonge jongens die in cocaïne handelen. Ik vond Wild Dogs een beetje oppervlakkig maar wel heel goed gemaakt. Ik hoop dat die jongens doorgaan met filmmaken.”

Lees hieronder de eerdere afleveringen van Deaf Panel

Iedere dag bevragen we een aantal bezoekers. We vragen hen naar hun ervaringen op Deaf in the Picture. Vandaag drie mannelijke filmmakers over de derde festivaldag.

Naam: Louis Neethling (39)
Beroep: Filmmaker
Woonplaats: Londen
“Ik heb genoten van Wild Dogs, een film van Hollandse bodem. Je merkt dat de film door een stel enthousiaste jonge mensen is gemaakt, de film draagt energie uit. Ik vind het zo grappig dat die jonge acteurs zich zo volwassen voordoen. Wat ik wel jammer vond was dat de tolk pas zo laat in beeld kwam, was leuk geweest als deze wat eerder geïntroduceerd werd. Je ziet dat het een debuutfilm is die met weinig geld gemaakt is, de film is niet zo gepolijst. Maar wel sterk hoor. Mijn eerste film, die ik in 1994 maakte, was niet erg sterk, die film hoef ik niet terug te zien. Nou ja, misschien ooit, mocht er een retrospectief komen van mijn werk. Maar het niveau van de films op dit festival is erg vooruit gegaan, ik heb ook de eerste editie bijgewoond in 2003 en het verschil is echt enorm.”

Naam: Max Vonk (23)
Beroep: Student Filmacademie
Woonplaats: Amsterdam
“Tijdens de studiemiddag over parallellen tussen de geschiedenissen van film en gebarentaal werd de film Stervende taal vertoond, een historisch document over het verdwijnen van de gebarentaal, gemaakt in de tijd dat doven alleen met oralisme werden opgevoed. Ik was erg geëmotioneerd door de film, want het is heel herkenbaar. Ik zat op een katholieke school in Hoensbroek, waar alleen oraal werd lesgegeven. Op het schoolplein maakten we wel primitieve gebaren, en mijn moeder ontwikkelde een eigen gebarentaal voor me, maar pas een jaar geleden, toen ik naar Amsterdam verhuisde, ben ik echt gebarentaal gaan leren. Het doet pijn om te zien hoe lang doven zijn onderdrukt, maar tegelijkertijd is het mooi te beseffen hoeveel er – gelukkig – is veranderd.”

Naam: Daniele Le Rose (35)
Beroep: Filmmaker / producent
Woonplaats: Wenen
“Dit is mijn derde keer op dit festival. Ik ben dol op filmfestivals, als filmmaker is zo’n festival een fijne plek om mensen te ontmoeten. Jammer vind ik dat er zo weinig kritiek geleverd wordt op dovenfilms, wat meer kritiek zou onze films goed doen, daar zouden ze sterker van worden. Vandaag heb ik drie films gezien, waaronder 50/50, een zeer ironische komedie, erg interessant. Ook heel anders dan de stijl van de films die ik zelf maak. Mijn eigen films zijn een stuk abstracter en meer psychologisch.”

Iedere dag bevragen we een aantal bezoekers. We vragen hen naar hun ervaringen op Deaf in the Picture. Vandaag drie vrouwelijke twintigers over de tweede festivaldag.

Naam: Pien van Dis (23)
Beroep: Grafisch vormgeefster
“Ik ben hier voor het eerst en had niet echt verwachtingen, anders dan dat er veel dove films te zien zouden zijn. Vandaag heb ik geen film gezien omdat ik druk was met de Film Sign Show hier in de foyer. Voices from El-Sayed draaide wel vandaag zag ik, maar die had ik al gezien. Echt een prachtige film over een Israëlische tolk in een bedoeïenen dorpje, die zowel met doven als met horenden een zeer bijzondere band heeft.”

Naam: Marte Bol Raap (26)
Beroep: Student
“Ik was bij de studiemiddag vandaag, die ging over doven film-esthetiek en of dat eigenlijk wel bestaat. Ik vind het interessant om erachter te komen hoe horenden naar dovenfilm kijken. Ik denk niet dat horende mensen per se geluid nodig hebben, ook zonder geluid kan dovenfilm interessant zijn voor hen, als ze maar genoeg prikkels krijgen.”

Naam: Marie Demmer (24)
Beroep: Tolk gebarentaal
“Ik heb net 4 films gezien maar snapte er maar 2. Ik begreep niet waar de maker van The Door en van 12? heen wilde. Dat komt niet omdat ik horend ben want ik ken de gebarentaal. Bookmark sprak me het meest aan, ik begreep wat de regisseuse bedoelde, dat miste ik bij de rest. Ik vond het grappig dat de vier vrouwen in de film allemaal op een mooie visuele manier duidelijk konden maken hoe ze over hun minnaar dachten.”

Donderdagavond vond de opening van Deaf in the Picture plaats. We vroegen vier bezoekers naar hun favoriete (openings)film.

Naam: Niels Fermont (34) en Niels Popkema (35)
Woonplaats: Weesp / Amsterdam
Beroep: Sociaal psychiatrisch verpleegkundige / illustrator

Niels F: “The Deaf Man is me het meest bijgebleven, de film is mooi neergezet en de interactie tussen de acteur en de cameraman is bijzonder. In eerste instantie leek de acteur een karikatuur van een dove maar later bleek het een karikatuur van een horende te zijn, juist horenden worden belachelijk gemaakt. En toen ineens besefte ik me dat ik in een zaal vol doven zat, dat was best gek.”
Niels P: “Het is een bijzondere ervaring om in een zaal vol dove mensen te zitten, er leek een ander sfeertje te hangen dan ik gewend ben van een bioscoop. Ineens ben je in de minderheid. Zouden dove mensen zich ook in de minderheid voelen in een bioscoopzaal? Dat vraag ik me wel af.”

Naam: Simone Marsé (29)
Woonplaats: Tilburg
Beroep: Medewerker administratie

“Ik vond de laatste film, Fairytale of London Town, het grappigst en ook het meest herkenbaar. Dat kwam omdat de man in de film continue liet blijken dat zijn vrouw niets kon en zei dat ze nergens goed in was. Naar mijn mening totale onzin. Mijn ouders zijn heel beschermend, ze willen me vaak helpen omdat ze denken dat ik dingen niet zelf kan. Daarom herkende ik mezelf er zo in.”

Naam: Tim de Graaf (43)
Woonplaats: Amsterdam
Beroep: Filmmaker/kunstenaar

“De eerste film, The Deaf Man, was een bijzondere harde vertelling van de werkelijkheid, de tweede film, Deafness, vond ik knap door zijn eenvoud. Die film was heel simpel en bestond maar uit 1 take. Hands Solo was heel humoristisch, makkelijk en inspiratievol. De vierde film, Fairytales of London Town, vond ik de beste van de avond, die film klopte gewoon helemaal. Het was een leuk verhaal, zag er mooi uit en er werd goed geacteerd. Die film moet wel van een professionele filmmaker geweest zijn.”

Deaf in the Picture dag 4 – 26 juni 2011
[nggallery id=9]

 

Deaf in the Picture dag 3 – 25 juni 2011
[nggallery id=8]

 

Deaf in the Picture dag 2 – 24 juni 2011
[nggallery id=7]

 

Deaf in the Picture openingsavond – 23 juni 2011
[nggallery id=10]